Сайт создан на конструкторе www.by.   Создайте и Вы себе сайт бесплатно!

      САДРУЖНАСЦЬ ПАЛЕССЯ


Новы год па-паляшуцку. Каб свінні вадзіліся і вошай не было

30. 12. 2019

Надыходзіць свята, якое бадай адзначае кожны. Фармат і маштаб гулянняў розны, урачысты настрой у гэтыя дні так ці інакш адчуваецца. Увогуле калядна-навагодні перыяд аб’ядноўвае людзей, нешта светлае, казачнае ва ўсім гэтым ёсць.

Канечне, куды ж у гэтыя дні без традыцый сустрэчы Новага года. Іх процьма. Шмат звычаяў і павер’яў. Не менш усяго такога, ды яшчэ якога, было ў другой палове ХІХ стагоддзя і ў жыхароў Пінскага Палесся. Дзякуючы назіранням святара, фалькларыста Дзмітрыя Булгакоўскага маем магчымасць пазнаёміцца з якімі думкамі і як палешукі сустракалі свята. У поле зроку даследчыка былі вёскі Купяцічы, Высокае, Пінкавічы ды Вішавічы. Яны і зараз існуюць на тэрыторыі Пінскага раёна.

 

Палешукі, кастрычнік 1934 года. Фотаальбом «Палессе Луізы Бойд»

Беларускае Радыё Рацыя ўжо не аднойчы звярталася да працы Булгакоўскага «Пінчукі» (гл.: Дзяды. У апошні шлях па-палеску, Смерць вачыма палешука ХІХ стагоддзя, З колішняга жыцця дзяцей на Палессі). Сапраўды выданне 1890 года вельмі цікавае. Нездарма ж этнаграфічны зборнік высока ацаніў прафесар Мітрафан Доўнар-Запольскі, сакратар Геаграфічнага таварыства Расейскай імперыі Фёдар Істомін. Звяртаўся да кнігі і Язэп Драздовіч, калі ў 1926 годзе знаходзіўся на Піншчыне з навуковай экспедыцыяй. «Пінчукі» – гэта 257 разнастайных па змесце песняў з характарыстыкай і заўвагамі па іх асаблівасцях і мове, 210 загадак з адгадкамі і 65 прыказак і прымавак, а таксама дзясяткі абрадаў, звычаяў і павер’яў. Булгакоўскі за зборнік атрымаў залаты медаль Геаграфічнага таварыства.

Звернемся да назіранняў і пасля прааналізуем, што ж засталося да нашага часу.

(…) У Новы год мужчыны абуваюцца на печы ў тым перакананні, што будуць вадзіцца свінні. Некаторыя ў Новы год не ходзяць у карчму, каб не быць п’яніцаю. У Новы год не ціснуць вошай, каб не быць вашывымі. Вымятаюць раніцай хату і выносяць пустазелле за сяло, каб на палях у хлебе не было пустазелля. Паляць старыя венікі, каб цяліліся каровы і давалі шмат малака.

Не даюць хатняй жывёле есці да таго часу, пакуль самі не сядуць абедаць, каб не было на жывёлу мору. Не абразаюць пазногцяў, у надзеі не абрэзаць рук і ног на працягу ўсяго года. Калі бацька і маці будуць што-небудзь рабіць у Новы год, то народзіцца ад іх дзіця з раздвоенай губой. За вячэрай ядуць хлеб, імкнучыся не рабіць дробак; у адваротным выпадку не будуць вадзіцца авечкі. Не кладуць у печ і на печы шчэпак, каб не загарэлася хата. Не пояць у гэты дзень авечак, каб улетку не нападалі на іх мошкі ці вусеня.

Як хлопцы, так і асабліва дзяўчаты, ставяць пад свае ложкі або лаўкі, на якіх спяць, гаршкі з вадою, а на тых чыгунах кладуць лучыну крыжападобна і той, хто ў сне пяройдзе праз гэтую лучыну, будзе жаніхом або нявестаю; а таксама запасаюцца дзяўчыны да гэтага дня новым чыгунком, які ставяць пад свой ложак і кладуць кавалак хлеба на лучыне; раніцай глядзяць: калі хлеб зваліўся ў гаршчок, то не хутка выйдзе замуж, калі ж застаецца на лучыне – замужжа ў тым жа годзе.

Галоўнае падабенства, што як і пінчукі ў ХІХ стагоддзі, так і сучаснікі маюць надзеі на лепшае ў новым годзе. І вось, напрыклад: «Некаторыя ў Новы год не ходзяць у карчму, каб не быць пʼяніцаю» цалкам пераклікаецца з сёння ў тым, што шматлікія вераць, як сустрэнеш свята, так год і правядзеш.

Беларускае Радыё Рацыя

Реклама:

Создать сайт бесплатно
Создать сайт бесплатно
Объявление от WWW.by:
BELNATE Association

Welcome to belnate. Your voice matters.

 
 
Реклама:
Интернет-магазин электроинструмента и строительного оборудование
Интернет-магазин электроинструмента и строительного оборудование
 
Реклама от WWW.by:
Аренда прицепов, строительного оборудования

Компания предлагает напрокат без залога прицепы, лафеты, строительные леса, багажники, рейлинги, поперечины, автобоксы, велoпри

Аренда автобоксов, велокреплений
 
Автобоксы, велобагажники, велоприцепы, автохолод

Компания предлагает напрокат без залога прицепы, лафеты, строительные леса, багажники, рейлинги, поперечины, автобоксы, велoпри

avtoboks.www.by
 
Пожаловаться на сайт